Biorąc pod uwagę zapotrzebowanie biogazowni rolniczej na różnego typu substraty, poniżej przedstawiamy Państwu rodzaje upraw, które są najodpowiedniejsze do produkcji biogazu. Staramy się również przybliżyć Państwu metody upraw, preferowane odmiany, sposoby przechowywania i inne działania związane z uprawą roślin energetycznych.

Oto typowe rodzaje upraw stosowanych przy produkcji biogazu:

I. Kukurydza

Jest to roślina najczęściej używana do produkcji biogazu. Swój wielki sukces jako pasza dla bydła kukurydza powtarza w imponujący sposób jako koferment do produkcji biogazu w biogazowniach. Od samych początków produkcji biogazu w Niemczech kukurydza zajmowała jako substrat energetyczny pierwsze miejsce – jej udział w mieszankach substratowych sięga 90%.


1. Co powoduje o przydatności kukurydzy jako surowca do produkcji energii?

- wysoki plon suchej masy
- znakomita przydatność do zakiszania i przechowywania
- łatwość fermentacji
- niskie koszty produkcji
- powszechnie znana technologia uprawy
- bardzo wysoka wydajność biomasy

Technologia uprawy:
Technologia uprawy kukurydzy przeznaczonej na wytworzenie biogazu nie różni się niczym od uprawy na kiszonkę dla bydła. Przygotowanie gleby, siew, nawożenie i ochrona musi być przeprowadzona tak samo starannie jak przy produkcji kiszonki dla bydła. Celem nadrzędnym jest maksymalizacja plonu suchej masy.


2. Proponowane odmiany kukurydzy energetycznej wykorzystywane przy produkcji biogazu

- KWS 5133 (FAO250)
- FERNANDEZ (FAO260)
- RONALDINIO (FAO260)
- CASSILAS (FAO260)
- ATLETICO (FAO280)
- CANNAVARO (FAO310)


3. Zbiór

Kukurydzę na biogaz kosi się w fazie woskowo-szklistej. Należy zadbać aby podczas zbioru nie doszło do zanieczyszczenia sieczki. Zbiór i zakiszenie muszą być zorientowane na uzyskanie kiszonki o wysokich walorach higienicznych decydujących o dobrej jakości substratu. Decydującym warunkiem dla osiągnięcia sukcesu w produkcji kiszonek jest właściwy czas zbioru. Zawartość suchej masy 28-35%. Preferowane są odmiany wcześniejsze, wybór późniejszych odmian nie jest korzystne. Przy zakiszaniu kukurydz najważniejsze jest dobre ubicie kiszonki (na 1m3 mieści się 640-650kg masy zielonej jeśli ma ona 35% suchej masy), a także szczelne jej okrycie. Kiszonki źle ubite, zbyt suche są niestabilne tlenowo. Do zakiszania stosuje się również biologiczne dodatki takie jak: POLMASIL, POLMAZYM.

II. Żyta zielonkowe

Jako międzyplon ozimy wysiewa się specjalnie wyhodowane odmiany żyta ozimego wytwarzające wiosną dużą ilość zielonej masy, uzyskując w ten sposób wcześnie świeżą biomasę. Jest to prosta forma uprawy zapewniająca pewny i stabilny plon.

Żyto zielonkowe charakteryzuje się dużą zdolnością krzewienia, czego efektem jest gęsty łan już jesienią. Szybki początkowy rozwój i związane z tym szybkie tworzenie wysokiego plonu suchej masy.

Żyto będąc „rośliną uniwersalną” rośnie także na glebach najlżejszych.

Odznacza się bardzo dobrze wykształconym systemem korzeniowym a co się z tym wiąże, dobrym wykorzystaniem substancji odżywczych.

Jako międzyplon ozimy żyto zwyczajne doskonale wykorzystuje zimowe opady. Jednakże planując uprawę kolejnych roślin w płodozmianie, tuż po życie, na pewno należy uwzględnić fakt dużej ingerencji żyta w gospodarkę wodną gleby.

Żyto zielonkowe w porównaniu z innymi przedplonami bardzo dobrze toleruje późny wysiew do końca października). Jak w przypadku żyta nasiennego wszystkie odmiany odznaczają się dużą zimotrwałością i dlatego, w porównaniu do innych ozimych międzyplonów, dają dużą gwarancję plonu.

Żyto zielonkowe można uprawiać jako międzyplon ozimy (wysiew jesienią i odpowiednio wczesne zbiory) np. przed kukurydzą albo sorgo. Z uwagi na tolerancję późnego terminu siewu, po uprawie kukurydzy w rachubę wchodzi już tylko żyto zielonkowe. Jako przedplon dla kukurydzy lub sorgo żyto zielonkowe może wytworzyć ok. 40 – 60 dt suchej biomasy.

Z reguły, w przypadku zbiorów z początkiem maja pozostaje jeszcze dużo czasu na udaną pod względem wysokości plonu uprawę kukurydzy.


1. Odmiany

  - Sellino – zdrowa, krótka, wysokoplonująca odmiana
  - Vitallo – odporna na wyleganie, szybki rozwój masy wegetacyjnej na wiosnę


2. Warunki uprawy

  Warunki glebowe
  - wszystkie gleby o wystarczającej ilości wody, za wyjątkiem gleb w bardzo zimnych lokalizacjach

  Czas wysiewu
  - połowa września do połowy października
  - gęstość wysiewu kfK/m² = kiełkujących ziaren /m²280 - 320 kfK/m²

  Nawożenie azotem i środki ochrony roślin
  - maks. 100kg N/ha
  - pierwsza dawka na początek wegetacji 40kg/ha
  - druga dawka 60kg N/ha - Faza BBCH 31/32 (strzelanie w źdźbło)
  - nawożenie podstawowe w zależności od zasobności gleby
  - regulatory wzrostu z reguły niepotrzebne.
  - fungicydy z reguły niepotrzebne (stosować objawowo)
  - herbicydy tylko w przypadku silnej presji chwastów.


3. Zbiór

  - zbiór w okresie kłoszenia


4. Zakiszanie

  - jak w przypadku kukurydzy

III. Żyto mieszańcowe/hybrydowe

Żyto - typowe zboże o małych wymaganiach glebowo-klimatycznych.

W nowoczesnym europejskim rolnictwie żyto odgrywa dziś znaczącą rolę. Charakteryzuje się dużą odporności na suszę, małymi wymaganiami glebowymi i pokarmowymi oraz dużą tolerancją na czynniki stresogenne. Dzięki tym cechom żyto w porównaniu do innych gatunków zbóż uprawianych na słabszych kompleksach glebowych odznacza się najwyższym i stabilnym plonowaniem.

Obok tradycyjnych sposobów użytkowania żyta (kierunek paszowy, konsumpcyjny i spirytusowy) pojawia się aktualnie alternatywna możliwość jego wykorzystania - jako substratu do produkcji biogazu.


1. Korzyści płynące ze stosowania żyta mieszańcowego GPS w kombinacji z kiszonką z kukurydzy w aspekcie produkcji biogazu

- kiszonka z całych roślin żyta hybrydowego w kombinacji z kiszonką kukurydzy powoduje lepszy uzysk biogazu i metanu
- żyto hybrydowe GPS stanowi uzupełnienie w zakresie substancji odżywczych dla bakterii w fermentorze i wpływa stabilizująco na proces powstawania biogazu
- zastosowanie różnych substratów wspomaga proces zasiedlania fermentora wieloma różnymi bakteriami. Ta „różnorodność flory bakteryjnej” zapewnia stabilny przebieg procesu i gwarantuje większy uzysk gazu.
- większa liczebność substratów biogazowych wytwarzanych w gospodarstwie niweluje różnice w zakresie plonu zachodzące pomiędzy nimi. Ma to szczególnie duże znaczenie w latach suchych i na glebach lekkich
- większa liczba upraw pod produkcję biogazu w płodozmianie energetycznym poprawia obciążenie mocy przerobowej urządzeń technicznych w gospodarstwie i daje dodatkowe efekty w zakresie ekonomii pracy
- żyto hybrydowe jest lepsze w porównaniu do innych gatunków zbóż pod względem: wysokości plonu, stabilności plonowania i kosztów produkcji na stanowiskach słabych


2. Czynniki glebowe

W porównaniu do innymi gatunków zbóż żyto gwarantuje wysoki plon przy jednoczesnym niskim koszcie uprawy. Typowe dla żyta niewielkie wymagania glebowe, duża odporność na suszę, wynikające z wysokiej sprawności systemu korzeniowego, wczesne i intensywne tworzenie masy roślinnej oraz długa faza wypełniania się ziarna, czynią z żyta bardzo atrakcyjną roślinę energetyczną.

Tworzenie suchej masy żyta mieszańcowego uprawianego z przeznaczeniem na kiszonkę z całych roślin (GPS).

Masa sucha osiąga maksimum pomiędzy fazą dojrzałości mlecznej ziarna a dojrzałością woskową. Jest to optymalny czas koszenia - wtedy udział masy suchej w roślinie osiąga 35-40%. Ziarno ma wówczas największą objętość a w liściach flagowych nadal zachodzą procesy fotosyntezy. W późniejszych fazach rozwoju dochodzi do wzmożonego odkładania się ciężkostrawnej ligniny, co obniża przydatność surowca do produkcji biogazu. Dojrzałość woskowa przypada na koniec miesiąca czerwca danego roku.


3. Wskazówki uprawowe dla żyta mieszańcowego GPS

  Zalecane stanowiska
  - wszystkie gleby

  Termin siewu
  - wczesny 170 - 200 kiełk. ziaren/m2
  - średni 220 - 240 kiełk. ziaren/m2
  - późny 260 kiełk. ziaren/m2

  Nawożenie podstawowe odpowiednio do gleby i jej zasobności
  - uwaga na udział substancji organicznych

  Nawożenie azotem
  - uważać na dodatkowe dawki azotu z nawożenia organicznego
  - pierwsza dawka - BBCH 25 60 - 80 kg N/ha
  - druga dawka - BBCH 31 30 - 40 kg N/ha
  - trzecia dawka - BBCH 37 30 - 40 kg N/ha

  Ochrona roślin
  - regulatory wzrostu (gleby lekkie) - BBCH 31 1,2 l/ha CCC720 + 0,15 l/ha trineksapak etylu Gleby lepsze BBCH 31 1,2 l/ha CCC720 +     0,15 l/ha trineksapak etylu + BBCH 37 - 49 + 0,5 - 0,6 l/ha Etefon 480
  - fungicydy - konieczne jest zwalczanie rdzy brunatnej i mączniaka
  - herbicydy - zastosowanie jak w przypadku żyta na ziarno
  - środki owadobójcze - w razie potrzeby

  Zbiór
  - od połowy czerwca do początku lipca, w fazie dojrzałości mlecznej do woskowej (optym. przy 32 - 35% SM)


4. Polecane odmiany żyta mieszańcowego na kiszonkę z całych roślin (GPS) lub na ziarno:

  - KWS Magnifi co (EU) - bardzo wysoki plon biomasy
  - Palazzo - bardzo wysoki plon biomasy


5. Zakiszanie

  - jak w przypadku żyta zielonkowego

IV. Kiszonki i sianokiszonki

Inną alternatywą dla kukurydzy w produkcji biogazu i paliw energetycznych są kiszonki z traw. Istnieją dwie metody zakiszania: w silosach i pryzmach oraz balotach owiniętych specjalną folią kiszonkarską. Silosy i pryzmy wymagają oddzielnego miejsca, natomiast baloty można składować w dowolnym miejscu.


1. Uprawa

Uprawa polowa traw jest jednym z tańszych źródeł pasz. Wpływa na to niski koszt materiału siewnego oraz małe koszty uprawy, ochrony i zbioru, przy pełnym zmechanizowaniu prac. Poza tym trawy w uprawie polowej stanowią ważny element zmianowania w rolnictwie zrównoważonym i ekologicznym. Pozostawiają po sobie dobre stanowisko dla wielu roślin następczych, zasobne w substancję organiczną pozostałą z resztek pożniwnych i obfitego systemu korzeniowego. Trawy są mało wrażliwe na ugniatanie ciężkim sprzętem mechanicznym i skutecznie chronią gleby przed erozją. Ich duża różnorodność ekologiczna daje możliwość uprawy prawie w każdych warunkach siedliskowych. Aby efektywnie wykorzystać ich potencjalne możliwości plonowania, należy stosować poprawne zasady agrotechniki. Do najczęściej wykorzystywanych gatunków należą: kupkówka pospolita, tymotka łąkowa, kostrzewa łąkowa i trzcinowa, życica trwała, wielokwiatowa, westerwoldzka i mieszańcowa, festulolium, rajgras wyniosły i stokłosa uniolowata. Poza wymaganiami glebowymi należy zwrócić uwagę także na warunki wilgotnościowe i termiczne. Wysokie opady i małe wahania temperatury powietrza w czasie wegetacji są korzystne dla uprawy życic i festulolium. W warunkach suchszych przydatne będą takie trawy, jak: kupkówka pospolita, kostrzewa trzcinowa, rajgras wyniosły i stokłosa uniolowata, natomiast przy niekorzystnych warunkach przezimowania, odporniejszymi gatunkami są: kupkówka pospolita, tymotka łąkowa, kostrzewa łąkowa i trzcinowa. Poszczególne gatunki reprezentowane są przez różne odmiany hodowlane, z których do uprawy polowej należy preferować wyróżniające się szybkim odrastaniem po zimie i po skoszeniu, wysoką wartością paszową, równomierną wydajnością plonu z poszczególnych odrostów w sezonie wegetacyjnym oraz wykazujące zwiększoną odporność na niesprzyjające warunki pogodowe.

Trawy na gruntach ornych można wysiewać w terminie wiosennym (III- IV) i późnoletnim (VIII). W praktyce przeważa siew wiosenny w roślinę ochronną, którą najczęściej są zboża jare lub ozime. Z kolei siew bez rośliny ochronnej bywa zalecany w terminie późnoletnim, po zbiorze zbóż ozimych. Ten termin jest najbardziej wskazany dla takich traw, jak: życica wielokwiatowa, życica mieszańcowa i festulolium. Przewaga uprawy traw, jako wsiewki w rośliny ochronne wynika z faktu, iż znoszą one dobrze zacienienie (lepiej niż rośliny motylkowe drobnonasienne) i nie komplikują odchwaszczania zbóż herbicydami. Stosowanie tzw. wsiewki w rośliny ochronne (zboża) podnosi efektywność ekonomiczną uprawy traw w roku siewu, gdyż poza pokosem ściernianki z trawy uzyskuje się dodatkowy plon ziarna lub zielonki.


2. Nawożenie i ochrona roślin

Nawożenie mineralne powinno zapewnić dostatek składników pokarmowych dla roślin w całym okresie wegetacji. Wysokość dawek fosforu i potasu zależna jest od zasobności gleby w te składniki oraz od spodziewanego plonu i intensywności użytkowania. W przypadku wsiewki w roślinę ochronną, dawki nawozów należy zwiększyć o około 25% w stosunku do stosowanych w warunkach siewu czystego. Przeciętnie zaleca się 60–80kg P2O5 i 100–120kg K2O/ha w roku. Fosfor stosuje się w jednej dawce, natomiast potas dzieli na dwie dawki (po 50%) przedsiewnie i pogłównie w roku siewu oraz pod pierwszy i drugi pokos w dalszych latach uprawy.

Azot jest składnikiem najbardziej plonotwórczym, jednak wysokie jego dawki nie są wskazane ze względu na możliwość przedostawania się niewykorzystanej części do wód gruntowych i zanieczyszczanie środowiska. Dlatego też, aby składnik ten był efektywnie pobierany przez rośliny, wymaga stosowania w kilku dawkach.

W roku siewu, w przypadku wsiewki w zboże, należy zastosować przedsiewnie około 30kg N/ ha i tyle samo po zbiorze rośliny ochronnej, zaś w latach pełnego użytkowania zaleca się stosować zwykle po 50–60kg N/ha pod każdy odrost, z wyjątkiem ostatniego. W ustalaniu dawek azotu uwzględnia się dodatkowo gatunek trawy, intensywność zbioru i przeznaczenie paszy. Niższe dawki należy stosować w przypadku bezpośredniego spasania lub zakiszania traw, natomiast wyższe pod trawy azotolubne i z przeznaczeniem na surowiec dla suszarnictwa.

Gleby o pH poniżej 5,5 wymagają wapnowania, które powinno być przeprowadzone po zbiorze przedplonu.

Zabiegi pielęgnacyjne traw w uprawie polowej sprowadzają się przede wszystkim do odchwaszczania plantacji po wschodach. Przy niewielkim zachwaszczeniu wystarczające jest jedno- lub dwukrotne przykoszenie pielęgnacyjne w roku siewu, natomiast przy silnym zachwaszczeniu chwastami dwuliściennymi można zastosować Chwastox Extra 300 SL w dawce 2–3 l/ha. Pełnia plonowania traw ma miejsce w drugim roku po siewie. Pierwszy pokos zbiera się wówczas na początku kłoszenia roślin, zaś kolejne co 30–35 dni. W sezonie wegetacyjnym użytkuje się najczęściej 4-kośnie takie gatunki jak: festulolium, życice, kostrzewy i kupkówkę, natomiast pozostałe gatunki, a szczególnie o powolniejszym rozwoju (tymotka łąkowa) i słabszym odrastaniu po skoszeniu (stokłosa uniolowata) z mniejszą częstotliwością. Eksploatacja traw w uprawie polowej prowadzona jest najczęściej przez okres 1–3 lat, nie licząc roku siewu.


3. Warunki zbioru

Ruń łąkowa przeznaczona do zakiszania, podobnie jak siano, powinna być koszona we wczesnych fazach rozwojowych. Jest to okres od początku kłoszenia i wyrzucania wiech dominujących gatunków traw – od początku zawiązywania pąków do pełnego pączkowania. W większości rejonów Polski rośliny osiągają te stadia przed końcem maja. Najkorzystniejsze jest koszenie w godzinach południowych lub popołudniowych, ze względu na największe nagromadzenie węglowodanów w roślinach. Zbierana ruń nie powinna być wyższa niż 30-40cm, a kłoszących się traw nie więcej niż 50%. Ruń łąkową kosi się kosiarką rotacyjną na wysokość 5-6 cm. Łąki mozgowe powinno kosić się wyżej (8- 10 cm). Skoszoną zielonkę podsusza się – przy słonecznej pogodzie wystarcza 1 dzień. Zakiszanie przebiega w pryzmach i silosach, dużych belach cylindrycznych lub prostopadłościennych. Dla dużych gospodarstw przydatne są rękawy foliowe. Stosowane dodatki kiszonkarskie (stymulatory, inhibitory fermentacji, inokulanty bakteryjne, absorbenty, składniki pokarmowe) ułatwiają proces zakiszania.


4. Technika kiszenia w silosie i pryzmach

Silosy należy lokalizować, w odległości 10 m od studni, 7,5 m od granicy sąsiada. Dno silosu powinno znajdować się co najmniej 0,5m nad poziomem wód gruntowych. Ściany i dno nie mogą przepuszczać wody i powietrza oraz powinny chronić kiszonkę przed przemarzaniem i wysychaniem. Pojemność silosu należy ustalić na podstawie zapotrzebowania na kiszonkę linii produkcyjnej biorąc pod uwagę ilość strat oraz osiadania masy zakiszanej. Przyjmuje się, że 1 m3 kiszonki waży ok. 750kg. Silos charakteryzuje się stałą pojemnością, podczas gdy pryzmy mają dowolne rozmiary. Napełnienie i przykrycie silosu folią powinno odbywać się w krótkim czasie – nie dłużej niż w ciągu dwóch dni. Dzięki temu napowietrzanie kolejnych ubijanych warstw jest bardzo ograniczone. Jeżeli zbiornik jest duży, lepiej podzielić go na dwie części, niż wypełniać przez dłuższy okres całość. Dobre ubicie zielonki i usunięcie z niej powietrza jest podstawowym warunkiem uzyskania odpowiedniej kiszonki. Powietrze hamuje bowiem rozwój bakterii produkujących kwas mlekowy, a stymuluje rozwój szkodliwych bakterii tlenowych. Szybkie i dokładne zamknięcie silosu powoduje ponadto, że proces fermentacji przebiega jednakowo w całej masie. Właściwe przykrycie silosu folią zapewnia odcięcie dopływu powietrza i chroni przed wsiąkaniem wody opadowej. Folia przykrywająca powinna być obciążona (np. ziemią), co powoduje prawidłowe osiadanie zielonej kiszonki.


5. Metoda zakiszania w belach cylindrycznych

Proces zakiszania skoszonej masy w belach cylindrycznych przebiega podobnie jak w pryzmach i silosach. Niezbędne jest jednak użycie dodatkowych maszyn i urządzeń (prasy, owijarki). Podsuszoną i zgrabioną na wały zielonkę zbiera się prasami zwijającymi i formuje w bele cylindryczne o masie ok. 400kg. Bele powinny być silnie sprasowane i równomiernie zagęszczone. Tak przygotowane bele przewozi się do miejsca owijania (bandażowania), gdzie pokrywa się je folią przy pomocy owijarki. Stosuje się rozciągliwą, samokurczliwą specjalną folię. Kilkakrotne owinięcie z tzw. „zakładem” gwarantuje hermetyczne zamknięcie zakiszanej zielonki i uzyskanie warunków beztlenowych. Owinięte bele ostrożnie składuje się za pomocą chwytaka zamontowanego na ciągniku lub ręcznie, tak aby nie uszkodzić bel; w miejscu składowania nie powinna gromadzić się woda. Technologia nadaje się do zielonek z traw i motylkowych o zawartości powyżej 30% suchej masy, jak też prasowanych wysłodków buraczanych o zawartości 18-25% suchej masy. Przy produkcji kiszonek w belach lub rękawach foliowych powstaje problem folii, która pozostaje po wybraniu kiszonki i powinna być utylizowana.

V. Sorgo – roślina energetyczna

Sorgo wizerunkowo jest bardzo podobne do kukurydzy, podobna łodyga, szerokie długie liście, różni się tym, że nie wytwarza kolb, a nasiona skupione są w wiesze u szczytu rośliny. Pochodzenie sorgo jest odmienne od kukurydzy, zalicza się do traw wiechlinowatych, podrodziny prosowatych. W Polsce sorgo jest uprawiane od ponad trzydziestu lat, początkowo w uprawach z kukurydzą, ale, odmienne pochodzenie, potrzeby, inny czas wzrostu i dojrzewania zmusił Rolników do odrębnego uprawiania sorgo i kukurydzy. Kukurydza wysiewana jest w kwietniu a sorgo na przełomie maja i czerwca. Kukurydza kończy wegetacje i schnie na polu pod koniec września a sorgo jest soczyste zielone i rośnie aż do przymrozków. W Polsce w gospodarstwach rolnych uprawianych jest ponad dwadzieścia odmian, wyłącznie, jako dodatek do kiszonki, najbardziej popularne odmiany dorastają do 2 – 2,5m wysokości, jest bogate w szerokie liście.

Sorgo w uprawie rolniczej (na kiszonkę do skarmiania bydła) ścinane jest, jako zielonka na początku września, o wilgotności do 75%, osiąga przyrosty do 100 ton zielonej masy z 1 ha. Jest rośliną o małych wymaganiach glebowych, może być uprawiana na glebach V i VI klasy, lubi ziemie lekkie, piaszczyste. Jako roślina tropikalna (prosowate) nie lubi gleb zimnych, ciężkich, wilgotnych. Dobrze znosi czasowe zalewy i susze. Wystarczająca suma opadów dla sorgo to 400 - 600mm. Ale, nie przeszkadzają jej też opady powyżej 1200 mm. Jak widać jest tolerancyjna i samowystarczalna. Kwasowość gleby to 5,5 do 8 pH. Nasiona niestety corocznie trzeba kupować, bo nie dojrzewają w naszym klimacie.

Sorgo w uprawie energetycznej jest rośliną bardzo wdzięczną:
- mało wymagająca, łatwa w uprawie, wysoko plenna, niskie koszty uprawy (o 30% do 50% mniejsze uprawy od kosztów uprawy kukurydzy)
- odporna na suszej, bardzo dobrze radzi sobie z nawet kilkoma tygodniami bez deszczu, niezbędną wilgoć do wzrosty czerpie z rosy na szerokich liściach
- nie ma jeszcze zagrożeń uprawowych, jako że jest rośliną obcą nie ma zagrożeń chorobowych czy szkodników jak kukurydza
- późny siew (koniec maja początek czerwca)i późny zbiór nie koliduje z innymi pracami w gospodarstwie
- przewidywalne i powtarzalne przyrosty w uprawie wieloletniej
- niska wilgotność przy zbiorze po przymrozkach czy nawet mrozach, łatwość zbioru i magazynowania

Aktualnie nie ma odmian sorgo zarejestrowanych w Polsce jako rośliny uprawowe, chociaż jest uprawiana od trzydziestu lat. Od 2004 roku Polscy Rolnicy mogą korzystać z katalogu Unijnego, który zawiera aż 253 odmiany sorgo.

Sorgo jest znane, jako bardzo dobra roślina dla biogazowni, duże, szerokie, soczyste liście są przeznaczone do produkcji kiszonki dla fermentacji. Jego uprawa jest całkowicie odmienna od uprawy na cele biomasowej dla spalania w kotle. W uprawie na biogaz wybiera się odmiany o dużej ilości soczystego liścia, ścinane na początku września, przed zwłóknieniem, nadająca się do fermentacji kiszonkowej, które mają zawierać duże ilości wody. W takiej uprawie sorgo daje nawet do 100 ton biomasy o wilgotności do 75%.


1. Uprawa sorgo na cele energetyczne – sorgo paliwem dla kotła:

Przygotowanie pola:
W związku z późnym wysiewem sorgo w polu (koniec maja początek czerwca) właściwe jest wysianie przedplonu.
Krótko przed siewem, zaorać przedplon, donawozić pole oprysk odchwaszczający i wysiew nasion.

Nawożenie:
Dawki nawożenia dla uprawy sorgo na potrzeby gospodarcze lub dla biogazowi. Przy uprawie sorgo dla Kotłowni można zminimalizować nawożenie nawet o połowę zależnie od pola, celem jest wzrost i masa z łodygi, liść w sorgo nie daje dużej wagi ani wartości energetycznych. Sorgo lubi wysoki poziom nawożenia azotem. Dla osiągnięcia wysokiego poziomu przyrostów szczególnie na V i VI klasie ziemi należy stosować maksymalnie (w czystym składniku):
- N 140-160
- P2O5 70-80
- K2O 140-160

Zalecane dawki nawozowe (w czystym składniku):
- azot 80-120 kg/ha
- fosfor 30-60 kg/ha
- potas 60-120 kg/ha

Siew:
Jedynym zagrożeniem dla sorgo to wiosenne przymrozki, z tego powodu wysiew należy wykonać po przymrozkach, czyli po 20 maja. Gdy ziemia nagrzeje się wiosennym słońcem do ok. 10 - 13ºC na głębokości ok. 10 cm.
Sorgo z sukcesem można wysiewać w pierwszej dekadzie czerwca, dla osiągnięcia wydajności energetycznej opłacalnej dla Rolnika (25 do 35 ton z 1 ha), sorgo potrzebuje 6 do 8 tygodni ciepłych nocy (temp. 13 i więcej stopni), rośnie dynamicznie wręcz do 15 cm dziennie. Potwierdzone w uprawach krajowych. Nasiona powinny być umieszczone na głębokości 2 - 5 cm.

Gęstość siewu sorgo na cele energetyczne:
Sorgo sieje się w rozstawie 40 ‒ 70 co umożliwia mechaniczne zwalczanie chwastów. Odległość w rzędzie zależnie od gęstości 5,5 – 6,6 cm. Do siewu stosujemy siewnik punktowy z tarczami wysiewającymi o otworach 2 - 3 mm. Sorgo na cele energetyczne sieje się gęściej, aby zminimalizować przyrost liścia, który niepotrzebnie zabiera łodydze pokarm słonce. Dla dobrego wyniku przyrostowego biomasy niezbędne jest dobre wyrośnięcie i pogrubienie łodygi, to łodyga stanowi źródło paliwa w kotle.
Do upraw energetycznych najbardziej wydajne odmiany sorgo to:
- SUCRO SORGO 506
- SUPER SILE 20
W uprawach energetycznych, co do przyrostów tonażowych leprze jest SUCRO SORGO 506, osiąga 30 do 38 ton z 1 ha biomasy o wilgotności 20 do 25%, (ścinane po zakończeniu wegetacji), ale jest kruche, a przez to bardziej wrażliwe na wyleganie, połamanie przez jesienne wiatry po przysypaniu mokrym śniegiem, kiedy osiągnie wzrost 3,5 do 4 m. Po położeniu się czy przełamaniu nie kończy wegetacji (jest bardzo silną i odporną rośliną), ale jest trudniejsze do ścinki.

Znacznie odporniejsze nawet na wichury, przysypanie śniegiem oraz pewniejsze w uprawie jest SUPER SILE 20. Jest odmianą mocniejszą (sztywniejsza łodyga, mniej liścia) odporną nawet na wiosenne gradobicie, w uprawach w Polsce nie zdarzyło się połamanie przez wiatr czy śnieg. SUPER SILE 20 osiąga przyzwoite biomasowej przyrosty, nieco mniejsze o 3 do 5 ton mniej od SUCRO SORGO 506. Osiąga średnio 25 do 30 ton biomasy z 1ha, o wilgotności 20 do 25%, (ścinane po zakończeniu wegetacji), a nasiona są tańsze o ok. 100,00 zł. za pakiet, czyli 500 tysięcy nasion.

Ochrona roślin:
Nawet w krajach gdzie sorgo uprawia się wiele lat nie ma prawnie zarejestrowanych środków dla sorgo. Przykładem mogą być Niemcy gdzie też brakuje zalegalizowanych środków ochronnych a przecież to właśnie ten kraj jest liderem upraw sorgo na potrzeby biogazowi. Których ma najwięcej w Europie.

Właśnie w literaturze niemieckiej zalecane są dwa środki ochronne dla sorgo. Z czego jeden (chwasty dwuliścienne) stosowany jest w uprawie kukurydzy. To Banvel 480 EC - w sorgo można go zastosować po wschodach chwastów dawka 0,5 ze zwalczaniem chwastów jednoliściennych środek stosowany w kukurydzy tworzy problem bo zwalcza też sorgo (sorgo należy do prosowatych). Zalecany też jest Primextra Gold w dawce 3l/ha., który należy stosować po siewie, przed wschodami. Dobrze niszczy jedno i dwuliścienne.


2. Sorgo w Polskiej uprawie na cele energetyczne:

Zbiór na cele energetyczne:
Sorgo ścina się po zakończeniu wszelkich prac w polu, po przymrozkach kończy wegetację. Jeżeli jesień jest długa, bez przymrozków, (co zdarza się rzadko) sorgo rośnie nawet w grudniu, ma dużą wilgotność, często ponad 40%. Jeżeli chcemy ściąć wcześnie sorgo, np. chcemy spalać już od października, sorgo można ściąć już z końcem września.
Jeżeli czerwiec i lipiec był ciepły a w nocy temperatura nie schodziła poniżej 13°C w sierpniu sorgo osiągnie wzrost 3,5 do 4 m i przyrost oczekiwanej wagi biomasy, wtedy już na początku września można przystąpić do ścinania.
Po ścięciu pozostawić na polu do wyschnięcia na 7 do 14 dni, w celu wyschnięcia (ścinane we wrześniu będzie miało 60% - 65% wilgotności), po dwóch tygodniach sorgo wysycha w jesiennym słońcu do 20 - 25% wilgotności a nawet 15% wilgotności.
Sorgo w uprawie biomasowej do spalania w kotle ma osiągać niska wilgotność własną, rośnie do zakończenia wegetacji do późnej jesieni. Istotna jest dobrze wyrośnięta gruba łodyga a nie liście. Dlatego wysiew jest gęstszy (więcej nasion na 1 ha). Ważne jest, aby roślina przeschła przed zbelowaniem czy zrębkowanie. Uprawa, dla biogazowni, to wysiew 190 do 220 tysięcy nasion na 1 ha. i odmiany bogate w szerokie liście. W uprawie, biomasowej do spalania w kotle, konieczne są odmiany o dużym wzroście i silnej grubej łodydze.
Sorgo po przeschnięciu zbieramy w dwa sposoby:
- Sorgo jest zbelowane prasami wysokiego zgniotu w duże bale prostokątne – przykładowe wymiary
– 210/130/90 o średniej wadze 650 do 700 kg. Składowane w stogach, do przeschnięcia i magazynowania przed spalaniem
- Sorgo w trakcie zbierania z pola jest zrębkowane, składowane w pryzmach, skiszonkowane lub tylko składowane, zależnie od programu magazynowania przed spaleniem

Sorgo jest bardzo dobrym produktem do peletowania i brykietowania. Zawiera 28% ligniny, czyli naturalnego lepiszcza zupełnie odmiennie jak słoma zbożowa, która jest najgorszym materiałem do przetworzenia w brykiet czy pellet’s. Trwałość oraz wartość energetyczna przetworzonego sorgo w brykiet i pellet’s jest porównywalna z peletem i brykietem drzewnym. Sorgo jest znacznie tańszym surowcem do produkcji peletu i brykietu oraz co najważniejsze w stabilnej cenie, odmiennie od odpadu drzewnego, którego cena ciągle zwyżkuje i stanowi znaczącą wartość przedrożonego w sprzedaży produktu (peletu i brykietu drzewnego).

VI. Igniscum Candy – rewolucyjna roślina do produkcji biogazu

W niedalekiej przyszłości planujemy wprowadzenie upraw stosunkowo nowej rośliny o nazwie Igniscum Candy.
Roślina ta dobrze nadaje się do uprawy w warunkach klimatycznych Europy Środkowej. Jest w stanie rosnąć na glebach ubogich w składniki odżywcze. Nie wymaga również szczególnych warunków siedliskowych. Obecnie w Europie uprawiana jest głównie w Niemczech oraz Hiszpanii.
Jest to wysoce wydajna roślina energetyczna, która osiąga wysokość 3-4 metrów. Plon z 1ha może być dwukrotnie większy niż przy uprawie kukurydzy i dochodzi nawet do 90t/ha. Roślina przejawia bardzo szybki wzrost, jednak pełną produktywność osiąga dopiero po trzech latach od nasadzenia.
Jest to roślina wieloletnia, dająca dobry plon nawet do 20 lat. W przypadku zbierania zielonki możliwy jest zbiór kilka razy do roku (do 3 razy). Świetnie nadaje się do zakiszania. Koszenie oraz zakiszanie wykonywane jest na tej samej zasadzie i za pomocą tych samych maszyn co w przypadku kukurydzy.

Igniscum candy może być również używane jako paliwo energetyczne lub surowiec do produkcji brykietów i granulatów paliwowych. Jej podstawowe wartości spalania można porównać z wartościami spalania trocin drzew leśnych.

Jest to bardzo obiecująca roślina szczególnie jeśli chodzi o uprawę w celu produkcji biogazu.

VII. Inne

1. Do celów produkcyjnych wykorzystywane również będą inne płody rolne takie jak:

- słoma zbożowa
- słoma rzepakowa
- słoma kukurydziana
- ziarno odpadowe(zawilgocone, zepsute , itp.)

Copyright 2012 | CHP Energia Sp. z o.o. | Polityka prywatności
Stronę wykonał
Piotr Trzciński